TÂM LÝ SỢ SAI

TÂM LÝ SỢ SAI

Nếu bạn đã từng là sinh viên hoặc từng là giáo viên trong một lớp học, chắc chắn bạn đã trải qua tình huống này: Sự im lặng của sinh viên trước những câu hỏi đề nghị phát biểu “ý kiến cá nhân” của sinh viên. Trong một tình huống như vậy, tôi đặt câu hỏi: “Anh chị nào có ý kiến nhưng ngại không muốn phát biểu xin vui lòng giơ tay!”. Kết quả về số lượng sinh viên có ý kiến nhưng không muốn phát biểu là rất lớn so với “sự im lặng” trước đó, hơn một nữa lớp học. Tôi đã “thử nghiệm” tình huống tương tự trong nhiều lớp học khác và cũng nhận được kết quả tương tự.

Sợ sai
Tôi đã không bỏ qua “cơ hội” để đi xa hơn: “Như các anh chị thấy, tôi không bao giờ đánh giá đúng hay sai từ những phát biểu của anh chị, đơn giản vì đó là những quan điểm, những ý kiến cá nhân. Điều tôi quan tâm nếu có đó là sự hợp lý của những ý kiến mà anh chị nêu lên.” Tiếp sau lời “trấn an” này là đề nghị: “Anh chị nghĩ xem tại sao chúng ta lại ngại hoặc không muốn phát biểu dù mình có ý đó trong đầu?”. Và sau đây là những nguyên do phổ biến được các sinh viên nêu ra: 1). Không biết là ý kiến của mình đúng hay sai; 2). Có lẽ ý kiến của mình ngớ ngẩn và người khác sẽ cười nếu mình nói ra; 3). Giọng nói và khả năng trình bày của mình không tốt lắm; 4). Mình không quen nói ra ý kiến trước đám đông; 5). Đợi ai đó nói trước để xem suy nghĩ của mình có đúng không; 6). Mình không có đủ thông tin trong chuyện này; 7). Mình chẳng suy nghĩ gì cả, và vân vân…

Dù được diễn tả với những cách thức khác nhau, nhưng chúng ta dễ dàng nhìn thấy điểm chung của những nguyên do này: Sợ sai. Đây chính là điểm mấu chốt làm cho sinh viên không muốn hoặc ngại phát biểu những ý kiến riêng của mình. Kinh nghiệm của những sinh viên nói riêng và của con người nói chung về sự “sai trái” có thể đã làm cho họ trở nên sợ.

… Phải luôn đúng!
Bạn có thể nhớ lại lúc còn nhỏ bạn đã được cha mẹ và người lớn đối xử như thế nào mỗi khi bạn làm một điều sai? Trường hợp thứ nhất, bạn “thấy” sự không hài lòng của cha mẹ hoặc người lớn, tuy nhiên bạn cũng thấy cha mẹ bày tỏ sự thông cảm, tha thứ và sau đó là hướng dẫn để bạn rút kinh nghiệm cho những lần sau. Tuyệt vời, nếu bạn trong trường hợp này, bạn đã lớn lên với một sự tự tin lớn lao và mạnh mẽ trong những ý kiến và quan điểm của riêng mình. Trường hợp thứ hai, bạn bị “trừng phạt”, có thể là sự mắng nhiếc, hạ nhục, đánh đập, chỉ trích… từ cha mẹ hoặc những người lớn khác. Nếu rơi vào trường hợp này bạn sẽ thấy vô cùng chán nản, thất vọng, đau đớn và cảm thấy có lỗi. Thực tế, bạn có rút kinh nghiệm từ những sai lầm đó để làm tốt hơn trong những lần sau, nhưng cuộc đời không đơn giản như thế, bất kỳ ai trong bất kỳ thời điểm nào cũng có thể sai, và bạn đã lặp lại những sai lầm và bạn lại tiếp tục nhận những chỉ trích, mắng nhiếc, hạ nhục, đánh đập… Tệ hại hơn, sự lặp đi lặp lại cái vòng “sai - trừng phạt – đau khổ - thất vọng – rút kinh nghiệm – sai…” làm cho đến một lúc nào đó (không xa) bạn tự cho mình là “một đứa chẳng ra gì, chẳng làm được trò trống gì…”. Ngoài những “trừng phạt” là những áp lực mà cha mẹ một cách vô tình hoặc cố ý “đặt vào” bạn, đó là những điều như bạn phải thế này thế kia, bạn phải là này là nọ… sẽ làm cho bạn không còn cảm giác sống cho mình nữa mà là sống cho cha mẹ và những mong đợi của cha mẹ.

Bạn lớn hơn một chút và được đến trường. Những cảm giác sung sướng, hạnh phúc ngày đầu tiên được đến trường dường như bị “dập tắt” ngay từ những “thất bại” đầu tiên trong lớp học. Lớp học, trường học trở thành nơi “đánh giá”, phân cao thấp giữa bạn với những học sinh khác, và giáo viên là những người “canh gác”, luôn sẵn sàng cho bạn những “đánh giá” là bạn có tốt không, có đúng không… Như thế, những học sinh nào nhanh nhẹn, thông minh hoặc siêng năng hơn có thể “vượt qua” được những đánh giá của trường học, còn những học sinh chậm hơn, ít quan tâm hơn hoặc đơn giản là không thích trường học sẽ cảm thấy trường học là “địa ngục” vì nơi đó đã hạ thấp danh dự của mình, chà đạp những riêng tư của mình và là nơi để cho người khác “xúc phạm” mình. Những học sinh cảm thấy bị “xúc phạm và hạ nhục” này hoặc sẽ thất bại và rời khỏi trường học sớm hoặc sẽ trở nên “khiếp sợ” những trải nghiệm của trường học mà nỗ lực hơn. Nhưng điều này lại vô tình làm cho những học sinh đó sống vì những “kỷ luật”, vì những “hình phạt” hơn là sống cho chính mình.

Chưa hết, trong cuộc sống xã hội, bạn cũng là một con người có “thân phận” quá nhỏ bé, bạn phải chịu một hệ thống những luật lệ, những quy định mà nhiều khi nó không thỏa mãn được những nhu cầu tự nhiên của bạn. Hoặc bạn nổi loạn và phải chịu những trừng phạt, hoặc cam chịu mà làm theo. Cả hai trường hợp đều làm cho bạn phát triển một cách không khỏe mạnh. Bạn phải “thế này, thế kia”, phải sống và tuân giữ những luật lệ mà có khi bạn chẳng biết được tại sao lại phải giữ nó hoặc đôi khi nó trái với lẽ tự nhiên.

Một bối cảnh gia đình quá khắc khe và nhiều kỳ vọng, một trường học đầy những đánh giá hơn thua, cao thấp và một xã hội đầy rẫy những luật lệ hà khắc, vô lý cuối cùng sẽ làm bạn trở thành một con người “không thể trưởng thành”, không thể độc lập hay nói cách khác là luôn sợ sai.

Cần một sự tách rời
Sigmund Freud từ mấy trăm năm trước đã nói đến “sự cá nhân hóa” hay “khác biệt hóa như là một tiêu chuẩn của sự trưởng thành. Và đó là nhiệm vụ của bạn cũng như của những người có trách nhiệm trên bạn. Bạn phải được tách ra, phải trở thành chính bạn, như bạn muốn và sống cho những lý lẽ, cho những niềm tin và cho những khao khát của chính bạn. Chỉ khi nào có được những điều này thì bạn mới là một con người trưởng thành, độc lập và không còn sợ sai.

Hơn ai hết, chính bạn phải có trách nhiệm tách mình ra khỏi những ảnh hưởng và sự “chăn dắt” của người khác, cho dù đó là cha mẹ bạn, cho dù đó là đứa bạn thân nhất, và cho dù đó là những luật lệ mà số đông người ta vẫn phải giữ vì sợ dù nó không hợp lý hoặc trái với lẽ tự nhiên. Bạn phải tận dụng tối đa những cơ hội để đưa ra những quyết định cho mình, bắt đầu từ những quyết định nhỏ nhất như ăn gì, mặc gì, đi đâu, chơi với ai; đến những quyết định lớn hơn như học gì, học ở đâu, làm thêm hay không, và yêu ai; và đến những quyết định lớn hơn nữa như lập gia đình với ai, nói những gì bạn cho là đúng, thuyết phục người khác ủng hộ bạn…

Một điều vô cùng rõ ràng và “chân lý” mà nhiều người không chấp nhận, đó là: “con người luôn có thể sai vào bất kỳ thời điểm nào trong bất kỳ chuyện gì”. Như thế, công nhận mình “có thể sai” để cẩn thận hơn trong những quyết định, những kế hoạch sẽ tốt hơn rất nhiều so với buộc mình “phải luôn đúng”. Một điều khác nữa, đúng hay sai là dựa trên một tiêu chuẩn nhất định. Có những tiêu chuẩn phổ quát mà ai cũng công nhận là đúng hoặc sai, nhưng cũng có những tiêu chuẩn cá nhân hoặc những nhóm khác nhau (số nhiều) mà nó có thể đúng với cá nhân này nhưng không đúng với cá nhân kia, có thể đúng với nhóm này nhưng với nhóm khác thì không.

Có lẽ tiến bộ lớn nhất của con người ngày nay là sự tôn trọng những khác biệt của nhau, từ những điều lớn lao như khác biệt chủng tộc, màu da, tôn giáo, đẳng cấp, giới tính… đến những khác biệt nhỏ hơn và mang tính cá nhân như sở thích, suy nghĩ, ý kiến, cách thức hành động… Vì thế, bạn hoàn toàn có quyền và được khuyến khích để thể hiện những riêng biệt, những khác biệt của chính mình mà không phải sợ sai, sợ đánh giá, sợ chê cười hoặc chỉ trích.

Ngô Minh Uy
Bangkok 24/ 06/ 2008

10 lời khuyên để quản lý cơn giận, xung đột và căng thẳng về cảm xúc

10 lời khuyên để quản lý cơn giận, xung đột và căng thẳng về cảm xúc
Đây là bài viết của Tiến sĩ Clare Albright. Ông là nhà tâm lý học và là tác giả cuốn "85 Secrets for Improving Your Communication Skills" (tạm dịch: "85 bí quyết phát triển kỹ năng giao tiếp của bạn").

Để trở thành người chính trực và đáng tin cậy đối với những người xung quanh, thì bạn cần phải điềm tĩnh khi bạn cảm thấy nóng giận. Sức mạnh này sẽ giúp bạn đạt được những mục tiêu trong kinh doanh cũng như các mối quan hệ riêng của bạn. Dưới đây là 10 lời khuyên để giúp bạn quản lý cơn giận, xung đột và căng thẳng về cảm xúc.

1. Hãy chia sẻ những cảm xúc tiêu cực với một người nào đó hoặc chia sẻ qua điện thoại. Gửi e-mail, tin nhắn và ghi chép không có tác dụng giảm bớt cơn giận của bạn.

2. Liên tục tự nhủ "Tôi hiểu". Cụm từ này sẽ ủng hộ những mục tiêu của bạn khi cơn căng thẳng lên cao và khi đó bạn cần tìm nơi để bình tĩnh lại hoặc tham gia tiệc tùng cùng bạn bè.

3. Chú ý khi bạn cảm thấy bị đe doạ bởi những gì mà người khác nói với bạn. Chống lại sự cám dỗ tự bào chữa cho mình hoặc chấm dứt nói chuyện với người khác. Điều đó sẽ giúp bạn trở thành một người nói chuyện cởi mở và đáng tin cậy.

4. Thực hành cách đưa ra đề nghị khi bạn giận. Bạn hãy đề xuất đề nghị, điều có ích hơn chia sẻ cảm xúc của bạn. Ví dụ, nếu người giúp việc không rửa bát, thì hãy đề nghị họ rửa bát, điều đó sẽ tốt hơn là nổi giận vì nổi giận làm cho khoảng cách giữa hai người xa hơn.

5. Cố gắng lặp lại những từ mà ai đó nói với bạn khi họ đang căng thẳng hoặc khi bạn không hoàn toàn đồng ý với họ. Phương pháp phản hồi này sẽ giúp cả người nói và người nghe tập trung vào câu chuyện hơn, đặc biệt là khi một người trong cuộc đang cố gắng hiểu quan điểm của người kia.

6. Chịu trách nhiệm với những cảm xúc của bạn để tránh đổ lỗi cho người khác. Chú ý tới giọng bắt đầu khiển trách người khác. "Tôi cảm thấy giận khi bạn đến chậm 20 phút mà không gọi điện báo trước cho tôi" sẽ tốt hơn là nói "Bạn làm tôi phát điên lên vì bạn đến muộn đây này."

7. Học cách lắng nghe hai khía cạnh của xung đột mà bạn đang tham gia ngay cả khi bạn là người dàn xếp hay cố vấn. Nếu bạn có thể lắng nghe như vậy, bạn sẽ đem lại hoà bình và giải quyết vấn đề nhanh hơn. Ví dụ, khi người làm công đòi tăng lương, bạn có thể nói "Tôi hiểu bạn cần tăng lương nhưng tôi cũng cần cho bạn biết rõ là quỹ của công ty trong thời gia này ít. Vậy thì tôi có thể bồi thường cho bạn trong khi không có tiền mặt được không?" Trong trường hợp này, người điều đình sẽ đưa ra được những dàn xếp sáng tạo thoả mãn các giới hạn và các nhu cầu của cả hai phía.

8. Tỏ ra khôi hài với kỹ năng tự kiềm chế cảm xúc trong những tình huống xung đột cao. Bạn có thể coi tự kiềm chế bản thân khi căng thẳng, giận dữ giống như một thành tích thể thao. Bạn còn có thể coi rèn luyện khả năng bình tĩnh giống như luyện tập môn cử tạ - luyện tập môn cử tạ giúp cơ bắp bạn to hơn và dễ hơn cố gắng tình tĩnh trong những tình huống căng thẳng cao độ đấy.

9. Khi bạn gặp phải tình huống khiến bạn nổi cơn thịnh nộ, bạn hãy chờ vài ngày để bình tĩnh lại. Sau đó, bạn có thể nhìn nhận vấn đề khách quan và tìm ra cách giải quyết vấn đề rõ ràng hơn nhiều.

10. Quyết định nói lịch sự bất cứ khi nào bạn giận hoặc thất vọng. Nếu bạn tự cho phép mình nổi nóng, mọi người sẽ cảm thấy không an toàn khi gần bạn. Họ sẽ cảm thấy bạn là người không thể dự đoán trước được và không đáng tin cậy. Nỗi sợ hãi và những bức tường ngăn cách sẽ khiến bạn không đạt được thành công trong các mối quan hệ và trong công việc.

Nguồn: lamchame.com

Trầm cảm do Stress: Quan trọng là nhận thức

Trầm cảm do Stress: Quan trọng là nhận thức

Theo báo cáo của các chuyên gia quốc tế, hiện trên thế giới có hàng triệu người mắc bệnh trầm cảm và con số này đang ngày một tăng lên, nhưng chỉ 1/4 trong đó được điều trị đủ liều và thời gian. Đại đa số bắt đầu mắc bệnh trong khoảng từ 20 - 45 tuổi và số phụ nữ cao hơn hẳn nam giới. Tại VN, số liệu của Viện Sức khoẻ tâm thần cho biết có khoảng 3 - 6% dân số bị trầm cảm.

Nguyên nhân do đâu?

Các nguyên nhân gây trầm cảm có thể xếp vào 3 nhóm chính:

- Trầm cảm nội sinh (còn gọi là trầm cảm chưa rõ nguyên nhân): Có nhiều giả thuyết cho là do di truyền, miễn dịch, môi trường sống và yếu tố xã hội... nhưng chưa có giả thuyết nào có tính thuyết phục.

- Trầm cảm do các bệnh thực tổn: Sau chấn thương sọ não, sau tai biến mạch máu não hoặc xơ vữa động mạch não, các bệnh nan y như ung thư, lao, phong...

Ngày nay, khi những vấn đề cuộc sống như công việc, gia đình, học hành, quan hệ bạn bè... ngày càng trở nên phức tạp thì bệnh trầm cảm do nhóm nguyên nhân thứ hai gây ra cũng ngày càng trở nên phổ biến hơn, và nhóm nguyên nhân này chính là tác nhân đóng vai trò chủ chốt trong việc gia tăng tỷ lệ người mắc bệnh trầm cảm trong xã hội hiện đại.

Quan trọng là nhận thức

Nhận thức để phòng ngừa: Những sự việc xảy ra với mọi người xung quanh đã khiến tôi có đôi chút nhận thức về căn bệnh có ý thức phòng ngừa. Tuy nhiên, nếu chỉ riêng bản thân tôi nhận thức mà nhiều người trong gia đình, trong xã hội vẫn không nhận thức được thì việc phòng ngừa căn bệnh cho chính tôi và cho những người khác thật khó khăn... Tôi nghĩ một tinh thần thép cũng không thể nào thường xuyên nghe sếp phàn nàn ở công ty, rồi về nhà lại bị vợ (hoặc chồng) ca thán về chuyện tiền nong, tiêu pha... mà không gặp vấn đề gì được. Thế nhưng, người ta vẫn tiếp tục xử sự với nhau như thế, thậm chí tiếp tục chịu đựng như thế mà không cần biết có những nguy hiểm đang tiềm tàng trong cuộc sống của mình.

Nhận thức để sớm phát hiện và điều trị: Việc nhận đúng ra bệnh để tìm đến đúng bác sĩ chuyên khoa và sử dụng đúng thuốc cũng là một điều rất cần thiết để chữa trị được căn bệnh này. Như chị gái của bạn tôi, trong một thời gian dài, khi chị ở trong tình trạng u uất, đau khổ, gia đình còn cho rằng chị bị ma ám, và mời thầy đến cúng, may là tinh thần chị còn đủ mạnh mẽ để vượt quan. Nhưng không phải ai cũng được như thế, có người bệnh từng nhảy xuống tự tử ở sông Hồng tới 4 lần chỉ vì gia đình chỉ cho đi cúng trừ ma hết 60 triệu đồng mà không vào viện...
Nhận thức để đưa người bệnh tái hoà nhập lại với cộng đồng: Có một buổi trưa tôi đến thăm cô bạn thân đang bị trầm cảm ở nhà. Một cô công nhân tỏ ra tốt bụng cho tôi biết là trong nhà chỉ có một... bệnh nhân tâm thần và "cháu nên chờ bố mẹ nó về rồi hãy quay lại". Tôi đã không thể nào giữ bình tĩnh để có thể cảm ơn được lòng tốt của cô ấy mà chỉ có thể cảm thấy tức giận và thương bạn mình vô cùng. Đúng lúc đó người bạn đã ra đón tiếp tôi và hai đứa vào nhà cùng nhau nấu bữa trưa rất vui vẻ trước vẻ ngạc nhiên của người thợ xây lúc nãy. Vừa ăn uống, tôi và bạn còn bàn luận đủ thứ và còn tâm sự cho nhau nghe về cuộc sống, về những vui buồn. Tôi cảm thấy rất lo lắng bởi vì nếu tất cả những người hàng xóm và những người khác trong xã hội đều nghĩ như cô thợ xây thì liệu đến khi khỏi bệnh, làm sao bạn tôi có thể tái hoà nhập lại với cộng đồng được.

Nhiều người cứ cho rằng phòng và chữa bệnh là công việc của bác sĩ, đặc biệt là đối với những bệnh về tinh thần phức tạp như trầm cảm. Nhưng không phải vậy, cũng có những việc rất đơn giản mà chúng ta hoàn toàn có thể làm cho người bệnh, chỉ cần chúng ta nhận thức đúng đắn và có một trái tim biết yêu thương.

Theo Hoàng Linh (Tạp chí Truyền hình Pay TV, tháng 6/2008)

Mặc cảm Edip - bi kịch con trai yêu mẹ

Mặc cảm Edip - bi kịch con trai yêu mẹ
Thiên kinh hoàng khi nhận ra mình có những khát khao giới tính đối với mẹ, mà không hề yêu thích một người con gái nào khác. Không thể thoát khỏi nỗi ám ảnh tội lỗi, cậu đóng cửa tự giam mình suốt 3 năm.

Thiên là sinh viên một trường đại học ở Hà Nội. Từ thuở nhỏ, cậu được bao bọc trong tình yêu và sự chăm sóc tuyệt đối của mẹ - một phụ nữ rất mạnh mẽ, có ảnh hưởng vượt hẳn chồng trong gia đình. Mẹ bảo bọc Thiên từng ly từng tí, thậm chí đến lúc cậu đã lớn, bà vẫn dắt cậu đi mua từng cái quần lót. Ngược lại, bà cũng thường nhờ con ngắm hộ mỗi khi thử đồ, ngay cả đồ mặc trong.

Đối với Thiên, mẹ là cả thế giới, người vừa là mẹ, vừa là cha, vừa là bạn. Cậu không nhận biết sự khác thường trong tình cảm của mình cho đến tuổi thành niên. Đã là sinh viên nhưng Thiên vẫn không có cảm xúc giới tính với cô bạn nào, và rồi cậu nhận ra mình đã hướng những khát khao ấy vào mẹ. Cậu kinh hãi vì những ý nghĩ được xem là xấu xa, tội lỗi đó xuất hiện trong đầu mình mà không tài nào loại bỏ được. Mỗi lần nhìn thấy bố, cậu lại càng sợ, lo bố biết được những điều thầm kín của mình.

Những ám ảnh đó dần khiến Thiên bị rối loạn tâm lý. Cậu dần sống thu mình, tránh giao tiếp và cuối cùng là đóng cửa tự nhốt mình trong nhà, không hề ra ngoài suốt 3 năm. Thiên chỉ trở lại bình thường sau một thời gian dài trị liệu tâm lý.

Tương tự, Lợi (15 tuổi, Bắc Ninh) cũng bị dằn vặt bởi những cảm xúc không bình thường về mẹ, bắt nguồn từ một lần bắt gặp bố mẹ yêu nhau. Bị sốc mạnh, trong đầu em luôn tái hiện cảnh đó. Nhìn những cô gái gợi cảm ngoài phố hay cảnh yêu đương trên TV, Lợi đều liên tưởng đến hình ảnh mẹ buổi tối nọ.

Mỗi lần gặp mẹ, Lợi thấy không thể tự nhiên như xưa mà luôn có mặc cảm tội lỗi, bởi em nhận ra mình nghĩ về mẹ như một người tình. Cậu bé lâm vào trạng thái đau khổ và sợ hãi.

Theo thạc sĩ Trần Văn Tính, giảng viên tâm lý Đại học Quốc gia Hà Nội, tình trạng con trai yêu mẹ như trên được gọi là mặc cảm Edip, tên gọi bắt nguồn từ một bi kịch cổ Hy Lạp: Vua thành Thébes được thần tiên báo là con trai ông sẽ giết cha, lấy mẹ nên hoàng tử Edip mới ra đời đã bị vứt vào rừng cho hổ ăn. Nhưng Edip được cứu sang xứ khác và trở thành con vua nước ấy. Lớn lên, biết lời nguyền về mình, Edip bỏ đi để điều tiên tri không xảy ra (vì không biết mình là con nuôi). Trên đường, chàng vô tình giết chết cha đẻ, sau đó nhờ thắng quái vật Sphinx nên được lấy hoàng hậu thành Thebes và lên làm vua ở đây. Nhiều năm sau, khi đã có 4 con, Edip mới biết hoàng hậu chính là mẹ mình, và người chàng giết là cha đẻ. Edip tự đâm mù mắt và lưu đày mình khỏi vương quốc.

Thạc sĩ Tính cho biết, con trai yêu mẹ hơn bố, con gái yêu bố hơn mẹ là hiện tượng bình thường, nhưng sẽ là bệnh lý nếu tình cảm đó trở thành thái quá, mà mang tính chất giới tính. Khi đó, đứa con sẽ đồng nhất bố/mẹ (hoặc người thân đóng vai trò như bố mẹ) với hình ảnh người tình. Khi nhận ra tình cảm đó là trái với quy tắc đạo đức, trẻ sẽ có mặc cảm xấu hổ, sợ hãi và thậm chí hoảng loạn.

Mặc cảm Edip xảy ra thường do bố mẹ có sự chăm sóc, gần gũi quá mức với con. Ở những gia đình mà mẹ rất mạnh mẽ, chăm sóc con trai quá tỉ mỉ ngay cả khi con đã lớn, nguy cơ này sẽ tăng lên. Tương tự, những ông bố quá gần gũi con gái, làm cho con cả những việc lẽ ra thuộc về người mẹ, cũng có thể dẫn đến điều này. Ngoài việc tạo ra những ám ảnh về tính dục, bố/mẹ còn chiếm trọn thế giới tình cảm của con, khiến trẻ cảm thấy chỉ có thể yêu một người giống như thế, thậm chí không thể hướng đến ai khác nữa.

Trong một số trường hợp, trẻ bị thiếu hụt tình cảm ở giới đại diện (con trai mất mẹ, hoặc con gái mất cha); khi được một người thân như cô, dì, chú... chăm sóc quá mức, mặc cảm Edip cũng có thể xuất hiện. Câu chuyện của bé Hưng (7 tuổi, Hà Nội) là một ví dụ.

Mẹ sớm qua đời nên Hưng được dì chăm sóc. Thương cháu mồ côi, dì dồn hết tình yêu và sự tận tụy cho Hưng, từ cho ăn, tắm rửa đến vui chơi, tâm sự. Đêm hai dì cháu lại ôm nhau ngủ. Rồi mọi người nhận ra cậu bé có lối xử sự rất khác thường: Rất thích được dì ôm ấp và hôn vào môi, dì mặc áo rộng cổ thì nhìn chăm chăm vào ngực, nhìn trộm khi dì tắm và thay quần áo, hay mượn cớ để đụng chạm... Cậu bé luôn bám lấy dì không rời, và không muốn dì tỏ ra yêu mến ai khác.

Các chuyên gia cho biết, khi lớn hơn, Hưng sẽ nhận ra những cảm xúc và hành vi của mình là không tốt. Có thể cậu bé sẽ tự điều chỉnh được, nhưng cũng có thể không, và dẫn đến mặc cảm tội lỗi, rối loạn tâm lý cũng như sự phá triển nhân cách.

Để tránh những bi kịch trên, cha mẹ nên có một khoảng cách nhất định đối với đứa con ở giới đối lập. Ngay cả với trẻ nhỏ, việc chăm sóc cũng phải giảm dần; chẳng hạn mẹ không nên thơm "chim" con, hay đụng chạm nhiều đến bộ phận này khi tắm cho trẻ. Từ khi con trai được 3-4 tuổi, người mẹ cũng cần tránh việc thay quần áo trước mặt con. Trường hợp cha và con gái cũng tương tự. Ngoài ra, khi quan hệ chăn gối, cha mẹ cũng nên lưu ý, tránh để trẻ nhìn thấy.

Hải Hà
Nguồn:VNexpress

Tiến trình quản lý cơn giận

10 cách xây dựng phẩm tính nhanh chóng thích nghi

Hà Nội vào thu; những mong manh dịu dàng buông lơi thấm nhiễm điện từ mơ màng, dệt đan bằng li ti sợi chỉ nắng gió khẽ khàng giăng mắc, khiến nhân tâm ngày đêm cảm khái miên man.Thích nghi nhanh chóng là năng lực đưa mùa xuân tưng bừng quay về và hoà hợp thật thành công với sự đa dạng.Người chóng thích nghi thường uyển chuyển trong suy tư, chịu đựng gian khó bằng viễn cảnh ngóng trông thực tế, và sử dụng trải nghiệm qua các cách thức tự trao thẩm quyền cho chính bản thân mình.Không hoàn toàn khởi đi do di truyền, phẩm tính chóng thích nghi có thể được học hỏi.Dưới đây là 10 cách xây dựng phẩm tính này của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA). Bạn dễ dàng tìm thấy một đường dẫn thú vị về các vấn đề tâm lý.1. Tạo sự kết nốiCần có các quan hệ tốt đẹp với người thân trong gia đình, bạn bè và một số đối tượng. Chấp nhận sự giúp đỡ và hỗ trợ từ những ai quan tâm đến mình, biết họ sẵn sàng lắng nghe nỗi niềm của mình sẽ góp phần củng cố sự nhanh chóng thích nghi.Không ít người nhận thấy khi tích cực tham gia các nhóm dân sự, tổ chức đáng tin cậy hoặc đoàn thể địa phương khác thì đấy còn là cơ hội hỗ trợ xã hội và giúp đỡ với tin tưởng làm làm tinh tấn hy vọng. Nâng đỡ tha nhân vào thời điểm họ cần cũng đem lại lợi lạc cho chính người thực hiện.2. Tránh nhìn nhận các cơn khủng hoảng như vấn đề không thể vượt qua nổiDù không thể thay thế những sự kiện căng thẳng tinh thần (stress) đang xảy ra, song chúng ta vẫn có cách biến chuyển sự diễn giải và đáp ứng với những sự kiện ấy.Thử nhìn xuyên thấu hiện tại để cảm nhận phía bên kia của hoàn cảnh tương lai, xem chừng là một giải pháp khá hữu hiệu. Lưu ý rằng, bất kỳ cách thức biểu hiện tinh tế ra sao, chúng ta nên cảm nhận điều gì đó tốt đẹp hơn khi xử lý các hoàn cảnh tai ương.3. Chấp nhận sự thay đổi là một phần tất yếu ở đời Một số mục tiêu dường như không đạt được nữa, do nảy sinh những hoàn cảnh khác biệt. Chấp nhận hoàn cảnh chẳng còn có thể thay đổi giúp chúng ta tập trung vào những hoàn cảnh chúng ta còn đủ khả năng biến chuyển.4. Hướng tới mục tiêu của bản thân taPhát triển một số mục tiêu thực tế. Tiến hành thường xuyên vài việc-- ngay cả khi nó chỉ như là thứ thành đạt bé tẹo-- giúp ta tiến nhanh hơn về mục tiêu đã định.Thay vì chuyên chú vào những nhiệm vụ khó chạm tới, hãy tự hỏi bản thân: “Có điều gì tôi biết mình có thể hoàn thành ngay hôm nay khiến tôi tiến bước theo hướng tôi muốn đi?”
5. Hành động thật quả quyếtHành động trong mọi tình huống phức tạp, trái ngược nhất ta có thể. Hành động thật quả quyết, hơn là hoàn toàn xa rời vấn đề và tình huống căng thẳng với ước ao chúng chóng rời bỏ ta.6. Nhìn ra các cơ hội nhờ việc tự mình khám pháMọi người thường học hỏi được điều gì đấy về chính bản thân mình và có thể nhận ra họ tiến bộ ở nhiều khía cạnh, nhờ sự nỗ lực đương đầu không mệt mỏi.Không ít người trải nghiệm vô vố bi kịch và tai ương lại chứng tỏ quan hệ của họ tốt đẹp hơn về sau, cảm nhận sâu sắc hơn về sức mạnh cá nhân; thậm chí, ngay cả khi họ cảm thấy bị tổn thương, họ càng có cơ hội tự hào bản thân mình thêm, nhận ra nhiều tiến bộ về mặt tâm linh và sự tưởng thưởng cuộc đời lớn lao hơn.7. Nuôi dưỡng quan điểm tích cực về bản thân mìnhPhát triển sự tự tin về khả năng giải quyết các vấn đề tồn đọng, tin tưởng sâu xa vào bản năng thừa sức hỗ trợ việc xây dựng phẩm tính thích nghi.8. Giữ mọi thứ trong viễn tượngNgay cả khi phải đối mặt với nhiều sự kiện đau đớn, hãy thử đánh giá tình huống gây căng thẳng trong một bối cảnh rộng hơn và giữ một viễn tượng dài hạn. Tránh thổi tung mọi chuyện quá mức vốn có.
9. Duy trì tầm nhìn tràn đầy hy vọngMột tầm nhìn tích cực đưa lại mong đợi rằng mọi điều tốt đẹp sẽ xảy đến với ta. Cố gắng hiển thị hoá điều ham muốn, hơn là lo lắng khôn nguôi về những gì khiến ta sợ hãi.
10. Chăm sóc bản thânChú tâm vào các nhu cầu và xúc cảm riêng tư. Tham gia các hoạt động làm ta thích thú và học cách thư giãn. Tập thể dục đều đặn.Chăm sóc bản thân giúp ta gìn giữ tâm trí và thân xác nhằm chuẩn bị xứng hợp cho việc sẵn sàng đối đầu với các hoàn cảnh đòi hỏi sự nhanh chóng thích nghi.

Theo http://caitoi.blogspot.com/search/label/Tâm%20lý%20học%20Xã%20hội