Điều tra quốc gia lần đầu tiên về gia đình:Kết hôn muộn, ly hôn tăng

Điều tra quốc gia lần đầu tiên về gia đình:Kết hôn muộn, ly hôn tăng

Gia đình anh chị Phạm Ngọc Thành (ở Q.7, TP.HCM) hạnh phúc trong Ngày hội gia đình VN năm 2008 tại Phú Mỹ Hưng, với chủ đề "Vòng tay yêu thương" sáng 22-6 - Ảnh: Hoàng Thạch Vân

TT - Theo kết quả điều tra quốc gia lần đầu tiên về gia đình được Bộ Văn hóa - thể thao & du lịch và Unicef công bố sáng qua, tuổi kết hôn trung bình của người VN đã tăng lên cả ở nam và nữ. Trong khi đó, gia đình hiện đại đang đối diện với nhiều vấn đề, khiến tình hình ly hôn đang có xu hướng tăng mạnh!

So với năm 1975, tuổi kết hôn trung bình giai đoạn 2000-2006 đã tăng 2,9 tuổi lên gần 26 tuổi ở nam và tăng 2,2 tuổi lên gần 23 tuổi ở nữ. Tuy nhiên, gia đình hiện đại đang gặp nhiều vấn đề mới mẻ khiến tình hình ly hôn tăng, cứ sau bốn năm lại tăng gấp đôi!

Tại lễ công bố điều tra quốc gia lần đầu tiên về gia đình VN, tổ chức sáng 26-6, PGS.TS Nguyễn Hữu Minh - viện trưởng Viện Nghiên cứu gia đình và giới (Viện Khoa học xã hội VN) - cho biết gần đây có trên 60.000 vụ ly hôn/năm ở VN và xu hướng này đang tiếp tục tăng. "Ly hôn nhiều, khi đi sâu phân tích các nguyên nhân để làm giảm tỉ lệ này, chúng tôi thấy các cặp vợ chồng đang rất thiếu kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử trong cuộc sống chung khó khăn, nhiều khác biệt trong sinh hoạt"- ông Minh nói.

Vụ trưởng Vụ Gia đình (Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch) Lê Đỗ Ngọc cũng nhấn mạnh đến điểm yếu không có ai cung cấp kỹ năng sống cho các thành viên gia đình, trong khi cuộc sống hiện đại cả vợ và chồng cùng đi làm, cùng bị cuốn vào vòng quay thăng tiến, kiếm tiền làm giàu, thành đạt, thời gian gặp gỡ giữa cha mẹ và con cái, giữa cha mẹ với nhau đều rất ít, khiến cuộc sống gia đình hiện đại gặp nhiều thách thức mới.

Các thống kê công bố hôm qua cho thấy mâu thuẫn về lối sống là nguyên nhân hàng đầu (27,7%) dẫn đến ly hôn. Các yếu tố tiếp theo là ngoại tình (25,9%), nguyên nhân kinh tế (13%), bạo lực gia đình (6,7%), lý do sức khỏe (2,2%) và do xa nhau lâu ngày (1,3%). Tỉ lệ ly hôn, ly thân cao nhất là ở Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Đây cũng là hai vùng có xu hướng ly hôn sớm nhất nước với số năm sống chung trước ly hôn là 8,7 năm (Đông Nam bộ) và 7,5 năm (đồng bằng sông Cửu Long).

Khỏe và có nghề

Phỏng vấn 9.300 gia đình

Cuộc điều tra quốc gia lần đầu tiên về gia đình do Tổng cục Thống kê, Ủy ban Dân số - gia đình và trẻ em (cũ), Viện Gia đình và giới, UNICEF đồng thực hiện trong hai năm 2006-2007. Tập trung vào bốn vấn đề: quan hệ gia đình, giá trị và chuẩn mực gia đình, kinh tế gia đình và phúc lợi gia đình. Nhóm nghiên cứu đã phỏng vấn trên 9.300 hộ gia đình được lựa chọn ngẫu nhiên ở các vùng sinh thái trong cả nước, phỏng vấn sâu vị thành niên trong gia đình, chủ hộ và người cao tuổi trong gia đình.

Nhóm nghiên cứu kết luận việc giáo dục tiền hôn nhân cho thanh niên hết sức cần thiết cho việc đảm bảo hạnh phúc gia đình, thông qua những hiểu biết, kiến thức trong ứng xử và lối sống. Những gia đình "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" hoặc tự quyết định lấy nhau không hỏi ý kiến cha mẹ dễ ly hôn hơn các gia đình vừa yêu thương nhau vừa có ý kiến cha mẹ.

Theo TS Nguyễn Hữu Minh, đã có những xu hướng rất mới trong lựa chọn bạn đời ở VN. Trong đó, những người lựa chọn những "tiêu chuẩn cũ” như... đồng hương, lý lịch trong sạch hay chọn bạn đời không có tiêu chí rõ ràng đã giảm. Hiện người Việt trẻ quan tâm nhất đến hai yếu tố khỏe mạnh và nghề nghiệp ổn định khi chọn bạn đời. Các yếu tố được quan tâm khác là biết cách cư xử, tư cách đạo đức tốt, biết cách làm ăn... Theo ông Minh, ngày nay lớp trẻ quan tâm đến sự phù hợp của những người tham gia kết hôn hơn là sự phù hợp của hai bên gia đình, kiểu "môn đăng hộ đối" xưa cũ.

Những tác động về kinh tế, xã hội cũng đang làm thay đổi truyền thống về quyền sở hữu tài sản gia đình. Các kết quả nghiên cứu cho thấy tỉ lệ cả hai vợ chồng cùng đứng tên các giấy tờ sở hữu tài sản ở đô thị và nhóm giàu có xu hướng tăng lên, điều đó chứng tỏ sự bình đẳng trong gia đình đang có những tiến bộ. Quan niệm phải có con trai có xu hướng giảm dần cùng với sự tăng lên của mức thu nhập.

Khá giả và hiện đại hơn

Trong nghiên cứu này, mức độ hài lòng về hôn nhân khá cao, chỉ có 1,5% người được hỏi cho rằng họ không hài lòng về hôn nhân của mình. Nhưng theo các chuyên gia, điều này có thể phản ánh cá tính người Việt thường không thích "vạch áo cho người xem lưng", gia đình có mâu thuẫn nhưng không muốn sự can thiệp của bên thứ ba, đồng thời chỉ số hài lòng về hôn nhân cũng mâu thuẫn với tình hình ly hôn đang có xu hướng tăng cao.

Cũng theo nghiên cứu, gia đình người Việt đã khá giả hơn, hiện đại hơn, nhưng có tới 0,2% gia đình có hiện tượng vợ đánh chồng, 11% chồng đánh vợ, 17,9% vợ mắng chửi chồng và 50,7% chồng mắng chửi vợ. Chưa kể đang tồn tại tình trạng bạo lực của con cái với... cha mẹ, dù tỉ lệ không cao, chủ yếu là hiện tượng hỗn láo với cha mẹ hoặc con cái không quan tâm tới cha mẹ già.

Theo TS Nguyễn Hữu Minh, bất kỳ trong tình huống nào, ly hôn cũng sẽ ảnh hưởng rất xấu đến đời sống của những đứa trẻ. Phần lớn trẻ sống với mẹ sau khi gia đình tan vỡ và rất ít người bố chu cấp đầy đủ cho con cái, khiến đời sống vật chất của trẻ cũng bị ảnh hưởng. "Quan điểm của tôi là phải cố gắng để hạn chế tối đa việc ly hôn. Người vợ, người chồng có thể sẽ vui mừng vì có hạnh phúc mới, nhưng con cái sẽ khổ là vấn đề đã được khẳng định, mặc dù có thể có người lập luận con cái cũng khổ khi bố mẹ cố gắng sống chung nhưng không còn hạnh phúc!" - TS Minh nói với Tuổi Trẻ.

Nguồn: Báo Tuổi trẻ 27/06/2008

Gia đình Việt Nam đang biến động lớn

Gia đình Việt Nam đang biến động lớn
NDĐT- Đây là một phần nội dung trong kết quả điều tra Gia đình Việt Nam năm 2006 vừa được Bộ Văn hoá - Thể thao - Du lịch và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNICEF) công bố sáng nay.
Quan niệm về bình đẳng giới được cải thiện
PGS-TS Nguyễn Hữu Minh, Viện trưởng Gia đình và giới (Thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định, kết quả điều tra cho thấy mô hình gia đình hạt nhân khá phổ biến ở thành thị và các khu vực đang phát triển.
Số hộ gia đình hai thế hệ chiếm hơn một nửa, với tỷ lệ 63,4%. Đã xuất hiện xu thế gia đình ba thế hệ sinh sống chủ yếu ở thành phố. Nguyên nhân chính là do điều kiện đất đai và nhà ở khu vực bị hạn chế; cùng đó là khuynh hướng thanh niên di cư từ nông thôn ra thành thị làm việc và sau đó lập gia đình luôn tại đây.
Hôn nhân vẫn rất phổ biến ở Việt Nam và cũng đang hình thành những xu hướng thay đổi. Tuổi kết hôn lần đầu thường cao hơn với những người ở thành phố (khoảng ba năm với cả hai giới) và những ngường có trình độ chuyên môn cao (khoảng 4,5 tuổi)
Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Minh, Viện trưởng Gia đình và giới, kết quả khảo sát chỉ ra rằng, chủ hộ của các gia đình Việt Nam hiện đại là chồng, vợ hoặc cả hai; chứng tỏ mức độ bình đẳng giới trong gia đình ngày càng tăng.
Phó trưởng đại diện UNICEF M.Zaman cho biết, cơ quan này rất hoan nghênh đề xuất tăng thời gian nghỉ sinh con cho lao động nữ từ bốn lên sáu tháng hiện đang được Chính phủ xem xét.
Hiện tượng ly hôn đang tăng lên, chủ yếu là do áp lực về kinh tế, khác biệt về lối sống và sự không chung thuỷ của hai giới. Kết quả điều tra lần này cho thấy tỷ lệ ly hôn là 2,6% với lứa tuổi từ 18-60 và cao hơn ở thành thị.
Ông Minh nhận xét, nếu trước kia, nữ giới rất sợ khi ly hôn do phải đối mặt với sự lên án của dư luận; họ cũng ít dám chủ động ly hôn thì hiện nay, thực trạng này đã có nhiều thay đổi. Tỷ lệ phụ nữ đứng đơn ly hôn cũng cao gấp đôi so với nam giới. Lý do chính là giá trị cá nhân được đề cao hơn, người phụ nữ chủ động hơn trong hạnh phúc của mình và cũng chứng tỏ nhận thức của nữ giới về quyền và địa vị của họ đã thay đổi.
Theo Thứ trưởng Bộ Văn hoá - Thể thao - Du lịch Huỳnh Vĩnh Ái, đây là cuộc điều tra quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc về một số vấn đề của gia đình nhằm nhận diện thực trạng gia đình trong thời kỳ CNH - HĐH và toàn cầu hoá ở Việt Nam.
Dự án thu thập dữ liệu từ 9.300 hộ gia đình, trong đó có cả các gia đình dân tộc thiểu số được lựa chọn ngẫu nhiên trong 64 tỉnh, thành phố ở Việt Nam.
Đối tượng tham gia chương trình thuộc nhiều thế hệ và lên tới 24.000 người.
Chương trình do Vụ gia đình (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch), Tổng cục Thống kê, Viện nghiên cứu gia đình Australia, Viện nghiên cứu gia đình và giới tiến hành trong suốt năm 2006 và đầu năm 2007 với sự hỗ trợ của UNICEF.

Mặc dù tâm lý thích con trai vẫn tồn tại nhưng hơn 63% số người trong độ tuổi từ 18-60 phải đối quan niệm truyền thống này.
Trẻ em khát khao sự quan tâm của bố mẹ
Đó là ý kiến của bà Maniza Zaman, Phó trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam từ kết quả điều tra toàn quốc lần này.
Một số liệu đáng lưu tâm trong khảo sát cho thấy, 20% các ông bố và 7% các bà mẹ không có thời gian dành cho con cái vì lý do mưu sinh. Nếu bố mẹ không quan tâm, chăm sóc con cái sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và tình của của trẻ em.
Bà Maniza Zaman nhấn mạnh, cũng như ở các nước khác, các bậc phụ huynh ở Việt Nam đang phải chịu áp lực của công việc, do phải làm việc nhiều để cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường. Do vậy, các nhà hoạch định chính sách cần hỗ trợ tốt hơn cho những người làm cha mẹ khi họ đang phải cố gắng vật lộn với nhu cầu của gia đình, công việc và sự phát triển kinh tế.

Sự hỗ trợ này bao gồm cả việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc trẻ em có chất lượng để những người đang làm việc có thể tiếp cận được, đặc biệt là người nghèo và xây dựng một hệ thống an sinh xã hội toàn diện để các bậc cha mẹ và gia đình được đảm bảo mức sống tối thiểu cơ bản.

Theo ông Minh, trẻ em ở Việt Nam thường xuyên tham gia các công việc gia đình,đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Trung bình, các em bắt đầu tham gia lao động được trả công là 14,3 tuổi.

Với lứa tuổi này, thiếu tiền (21,7%), học lực kém (10,7%) và không có điều kiện học tiếp (10,5%) là những lo lắng hàng đầu của các em trong cuộc sống.

LÊ NGÂN (nguồn: Báo Nhân Dân

Sự vô tình của người lớn

Sự vô tình của người lớn

TT - Trẻ con rất trong sáng và đơn sơ, trái tim chúng quá mong manh. Chúng rất nhạy bén trong cách bày tỏ tình cảm cũng như đón nhận những thông điệp tình yêu từ người lớn. Đặc biệt là từ những người chúng yêu thương.

Khi thành người lớn, chúng ta có bao nhiêu chuyện để chú ý, lo toan… Với cuộc sống vất vả đòi hỏi nhiều cố gắng. Với bổn phận nặng nề của người làm cha, làm mẹ. Lo cho chồng/vợ, lo cho con ăn học, lo đưa con vào nề nếp, lo cho cha mẹ hai bên, lo ứng xử trong xã hội… Hàng trăm chuyện chiếm hết tâm trí của người lớn. Đó là chưa kể gánh nặng tinh thần và vật chất của những ai nghề nghiệp chưa ổn định, tình cảm đang bị tổn thương, hôn nhân sắp gãy đổ…

Chúng ta có khi nào tự hỏi: trái tim chúng ta đã bị bao nhiêu lớp bụi của cuộc sống che phủ hoặc lấy mất đi độ nhạy bén của thế giới yêu thương? Trái tim chúng ta theo năm tháng dường như đã trở nên cứng rắn, vô cảm trước những tín hiệu tình thương của con em, nhất là các trẻ còn nhỏ dại.

Tình cảm trao đi mà không được nhận lại một cách vui vẻ hay bị từ khước là nỗi đau vô vàn của người lớn. Còn con trẻ thì sao? Với trái tim trong như pha lê, chưa vướng bụi trần ai này thì nó còn mong manh dễ vỡ đến cỡ nào? Nếu bị tổn thương, sự đau khổ sẽ rất trầm trọng, khó phai. Còn đau xót hơn là trẻ chưa biết nói, chưa biết diễn tả những gì mình cảm thấy, chưa biết tự bảo vệ mình. Chính vì điểm yếu này của con trẻ mà người lớn cần phải thận trọng hơn trong cách đối xử với trẻ. Khi biết và ý thức được hành vi, thái độ cũng như lời nói của chúng ta gây tổn thương cho trẻ nhiều lúc đã quá muộn, phải ân hận suốt đời…

Dường như những điều chúng ta lo cho con còn thiên nhiều về đáp ứng nhu cầu vật chất, vì khi có vấn đề là nó hiển hiện ngay. Còn đời sống tinh thần và tình cảm thường ẩn giấu, khó thấy nên dễ bị lãng quên, thiếu quan tâm. Lắm lúc chúng ta thật vô tình và chính những vô tình đó đã tạo những vết thương cũng vô tình.

Người lớn chúng ta thường để mắt, để tâm đến những gì trong đời, trong gia đình? Mắt chúng ta thấy gì? Tai nghe gì? Và lòng cảm thấy thế nào?

Có lẽ khi ra đường chúng ta thấy ổ gà nhiều hơn là những hàng cây xanh. Về nhà chúng ta thấy rác và sự bừa bãi, lộn xộn gây nên bực mình mà không thấy được ánh mắt sáng rỡ của con, nụ cười thiên thần của bé, những cử chỉ âu yếm, sự tha thiết nồng ấm của vòng tay ôm… Sự vô tình của người lớn đã tạo nên nỗi đau cho con và cho cả chính mình. Vì khi biết được con đau, con khổ, tôi chắc những người cha, người mẹ còn thấy khổ, thấy đau hơn con nữa.

Cuộc sống quí giá, thời giờ quí giá. Con em của chúng ta là vô giá. Thế nhưng, chúng ta đã vô tình làm rơi rớt hay có khi vô tình giẫm đạp lên những kho báu này. Chúng ta đã bỏ điều chính yếu - tình yêu - để chạy theo những cái phụ thuộc…

Tiến sĩ TRẦN THỊ GIỒNG
Nguồn: Báo Tuổi Trẻ ngày 15/06/2008